Sorbus aucuparia

Decoratief blad Opvallende herfstverkleuring Lichte schaduw Bladverliezend Middelgroot Eetbaar Opvallende vrucht Volle zon Opvallende bloei

Description

De Gewone of Wilde lijsterbes, Sorbus aucuparia, is een grote struik of kleine tot middelgrote boom met een vrij smalle, onregelmatige en open kroon. Het blad is geveerd. In het voorjaar is het een van de eerste bomen die in blad komt. Vrij snel nadien verschijnen de prachtige witte bloemenschermen, in de herfst gevolgd door dikke trossen oranjerode bessen.
De bessen zijn eetbaar maar smaken zuur. De zaden bevatten blauwzuur en zijn licht giftig. Dat gif verdwijnt als ze gekookt worden. Na de eerste vorst zijn zij zachter en zoeter en kunnen ze gebruikt worden om jam, gelei en sap te maken. In Duitsland worden de bessen op jenever gezet. Geroosterd zijn zij als koffiesurrogaat te gebruiken.
In de kruidengeneeskunde werd en wordt de lijsterbes gebruikt bij een overladen maag. Lijsterbessen bevatten namelijk D-sorbitol, een zoetstof die de galwerking stimuleert. De bessen zijn ook rijk aan vit. C, reden waarom ze vroeger ook werden aangewend tegen scheurbuik, een ziekte die vooral scheepsbemanningen teisterde die gedurende lange tijd geen verse groenten of fruit aten. Verder werden en worden de bessen gebruikt als een gorgelmiddel bij hardnekkige hoest en heesheid. Vooral voor hese zangers en redenaars zouden de bessen wonderen verrichten.
De bessen zijn zeer geliefd bij allerlei trekvogels. Het Latijnse woord "Sorbus" betekent vrucht en "aucupor" (van avis, vogel, en capere, vangen) vogelvangst omdat de Romeinen de oranje bessen van deze boom als lokaas gebruikten. Vooral nadat de vorst er over is gegaan zijn de vruchten erg geliefd bij koperwiek, kramsvogel en andere lijsters maar ook bij vos en das.
De Lijsterbes is inheems in het grootste deel van Europa, West-Siberië en Klein-Azië. In Nederland en België komt hij vrij algemeen voor, vooral duidelijk op de hogere zandgronden en in de duinen.
De lijsterbes werd door onze voorouders, wellicht in navolging van Keltische gebruiken, beschouwd als een geluksboom di

Shape

  • Growing habit: Een kleine boom, van nature vaak meerstammig of laag vertakt, maar meestal op stam gekweekt. Vormt een weinig vertakte, onregelmatige kroon, aanvankelijk vrij smal, later breder eirond.
  • Height: 5 tot 20 m
  • Width: 4-8 m
  • Vigour: matig
  • Root system: matig

Leaf

  • Shape: Oneven geveerd, tot 20 cm lang, met 6-16 nevenblaadjes; die zijn ovaal tot langwerpig, 5-7 cm lang en 1-1,5 cm breed en hebben een spitse top, de bladrand is behalve het onderste stukje scherp gezaagd; topblad is iets kleiner
  • Color: bovenaan dof groen, terwijl de onderkant grijsgroen is. Bladsteel roodachtig groen
  • Fall color: geeloranje tot rood
  • Special features: Loopt vroeg uit

Flower

  • Shape: kleine tweeslachtige bloemen, 0,8-1 cm doorsnede, met 5 behaarde kelkbladen en 5 kroonbladen, talrijke meeldraden en centrale stamper met 2 tot 4 stijlen. Staan in opgerichte of hangende schermvormige pluimen, ong. 15 cm breed, op het einde van de takken. Bloemstelen witviltig behaard
  • Color: crèmewit
  • Point of time: mei-juni, na het blad
  • Special features: sterk, eerder onaangenaam geurend

Fruit

  • Shape: Bolvormig steenvrucht, 0,6 tot 1 cm; staan in dichte trossen tussen het blad
  • Color: eerst groen, later geel, uiteindelijk oranjerood
  • Point of time: rijpen vanaf eind augustus

Stem

  • Stem / bark: Schors glad en glanzend, met vele kleine, horizontale lenticellen, zilvergrijs tot purperbruin, op later leeftijd meer geschubd en gegroefd ; Jonge takken dicht zacht behaard later kaal, paarsig grijs van kleur; spitse knoppen behaard, niet kleverig.

Cultivation requirements

  • Stand: Zon / lichte schaduw
  • Ground: Stelt weinig eisen aan de grond: Groeit zowel op vrij droge als vrij vochtige grond, gedijt op voedselarme zure grond, maar toch het liefst op vochthoudende, humusrijke grond.
  • Climate zone: 3
  • Special features: Matig bestand tegen luchtvervuiling en stedelijke omgeving; goed bestand tegen droogte; goed windbestendig en zeer vorstbestendig; Gevoelig voor perevuur.

Share this page